De Visuele Eetladder
Een speelse methode om kinderen stap voor stap te helpen bij eetproblemen
Wat is de Eetladder?
De Eetladder is gebaseerd op het eetstappenplan van Thijs en Trees en helpt kinderen met eetproblemen zoals ARFID of sensorische gevoeligheden op een speelse en gestructureerde manier wennen aan nieuwe voedingsmiddelen.
Elke trede van de ladder vertegenwoordigt een stap in het proces om kinderen te helpen angst voor voedsel te overwinnen - van simpelweg in dezelfde ruimte zijn als het eten tot uiteindelijk het doorslikken!
Hoe gebruik je de Eetladder?
- Doorloop de stappen in volgorde, op het tempo van je kind
- Klik op een trede van de ladder om meer informatie te zien
- Gebruik de navigatie om snel naar specifieke stappen te gaan
- Vier elke vooruitgang, hoe klein ook!
Praktische toepassing van pictogrammen
Pictogrammen vormen de kern van de Visuele Eetladder en dienen meer te zijn dan alleen visuele ondersteuning; ze moeten actief geïntegreerd worden in het leerproces van het kind.
- Betekenis aanleren: Introduceer pictogrammen in alledaagse situaties voordat ze in de eetcontext worden gebruikt. Bijvoorbeeld, toon het pictogram 'kijken' tijdens het voorlezen van een boek en benoem: "Jij kijkt naar het boek." Hierdoor leert het kind de betekenis van het pictogram in een vertrouwde context.
- Stapsgewijze inzet: Pas de pictogrammen geleidelijk toe in eetmomenten. Begin met het pictogram 'kijken' bij het observeren van voedsel, gevolgd door 'ruiken', 'aanraken', en uiteindelijk 'proeven'. Deze opbouw helpt het kind om vertrouwd te raken met elke stap in het eetproces.
- Individuele aanpassing: Stem de pictogrammen af op de interesses en het ontwikkelingsniveau van het kind. Gebruik bijvoorbeeld afbeeldingen van favoriete voedingsmiddelen of personages om de betrokkenheid te vergroten.
Integratie van modeling als werkvorm
Modeling is een effectieve methode om gewenst eetgedrag te demonstreren en het kind te motiveren.
- Live modeling: Laat ouders of groepsleiding het gewenste gedrag voordoen, zoals het proeven van een nieuw voedingsmiddel, terwijl het kind observeert. Zorg ervoor dat het gedrag duidelijk en positief wordt gepresenteerd.
- Video modeling: Gebruik korte video's waarin leeftijdsgenoten of bekende figuren het gewenste eetgedrag tonen. Dit kan vooral effectief zijn voor kinderen die visueel sterk zijn ingesteld.
- Herhaling en consistentie: Herhaal de modeling regelmatig en zorg voor consistentie in de getoonde gedragingen om het leerproces te versterken.
Creatieve en speelse werkvormen
Het inzetten van creatieve activiteiten kan de motivatie en betrokkenheid van het kind vergroten.
- Spelenderwijs leren: Organiseer spelletjes waarbij voedsel wordt verkend, zoals laten rollen door een autobaan, spelen met droge macaroni, echt voedsel introduceren bij het speelkeukentje.
- Koken en bakken: Betrek het kind bij eenvoudige kook- of bakactiviteiten. Het samen bereiden van voedsel kan de interesse in eten vergroten en biedt gelegenheid om verschillende texturen en smaken te verkennen.
Afstemming op individuele interesses
Het is belangrijk om de interventie af te stemmen op de specifieke interesses van het kind.
- Voedingskeuze: Introduceer nieuwe voedingsmiddelen die lijken op favorieten van het kind in kleur, vorm of smaak om de acceptatie te vergemakkelijken.
- Thematische benadering: Gebruik thema's die het kind aanspreken, zoals dieren of voertuigen, om eetactiviteiten aantrekkelijker te maken.
- Flexibiliteit in aanpak: Wees bereid om de benadering aan te passen op basis van de reacties en voorkeuren van het kind, en betrek ouders bij het identificeren van effectieve strategieën.
De 9 stappen naar succesvol eten
Ik slik het door
Doel
De volledige eetervaring afronden door het gekauwde eten door te slikken.
Wat doe je?
Het kind slikt het eten uiteindelijk door. Dit gebeurt pas als eerdere stappen zonder stress verlopen.
Tips
- Dit is het moment om het kind trots te laten zijn!
- Plak een sticker, geef een applaus of zeg: "Wat goed van jou!"
- Vier deze overwinning: het is een grote prestatie!
Waarom deze stap?
Dit is het einddoel van het traject. Als het kind het eten doorslikt, heeft het het volledige proces doorlopen.
Bekijk de video
Ik kauw erop
Doel
Het eten actief verwerken (kauwen) zonder verplicht doorslikken.
Wat doe je?
Het kind mag nu voorzichtig kauwen. Het hoeft nog niet door te slikken.
Tips
- Laat het kind zelf aangeven of het wil doorslikken of uitspugen.
- Beloon het kind sowieso voor het kauwen, of het nu slikt of niet.
- Begin met zachte texturen die makkelijk te kauwen zijn.
Waarom deze stap?
Kauwen is een intensieve zintuiglijke ervaring. Oefenen zonder druk vermindert angst.
Bekijk de video
Ik houd het in mijn mond
Doel
Het voedsel tolereren in de mond zonder eetdruk (kauwen of slikken).
Wat doe je?
Het kind plaatst het eten voorzichtig in de mond en houdt het daar (bijv. 5 seconden). Het mag het daarna uitspugen als dat nodig is. Mond mag open of dicht zijn.
Tips
- Moedig aan door te zeggen: "Je hoeft het nog niet te kauwen of door te slikken, alleen maar even laten wennen."
- Gebruik een timer of tel samen hardop.
- Heb een bakje of servetje klaar waar het kind het eten in kan uitspugen.
Waarom deze stap?
De mond is een gevoelig gebied. Dit helpt om te wennen zonder dat eten "moet".
Bekijk de video
Ik houd het tegen mijn lip
Doel
Het eten fysiek dichter bij de mond brengen en kort contact maken met de lippen.
Wat doe je?
Laat het kind het eten kort (bijv. 5 seconden) zachtjes tegen de lippen houden. Dit kan met het eten zelf of via een lepel of vork.
Tips
- Beloon het kind na afloop met complimenten.
- Maak er een spelletje van door samen af te tellen.
- Begin met een voedingsmiddel dat niet te sterk ruikt.
Waarom deze stap?
De lippen zijn gevoelig. Deze stap went aan het gevoel van voedsel dichtbij de mond, als voorbereiding op het in de mond nemen.
Bekijk de video
Ik lik eraan
Doel
Het eten proeven met de tong, zonder het in de mond te nemen.
Wat doe je?
Laat het kind voorzichtig met de tong het eten aanraken (likken).
Tips
- Moedig aan: "Even een klein kusje geven met je tong."
- Start met voedsel waar een klein likje al smaak afgeeft.
- Het hoeft niet lang, een korte aanraking is al een stap.
Waarom deze stap?
De tong is een eerste kennismaking met de smaak. Likken is minder intens dan het eten volledig in de mond nemen.
Bekijk de video
Ik voel
Doel
Wen raken aan de textuur zonder dat het eten in de mond hoeft.
Wat doe je?
Laat het kind het eten aanraken met de handen, een vork of een servet. Benoem samen hoe het voelt: "Is het zacht, hard, glad, plakkerig?"
Tips
- Je kunt het kind laten kneden, snijden of ermee 'spelen' als dat helpt om de angst te verminderen.
- Maak er een voelspel van: "Wat voelt het meest als dit voedsel?"
- Gebruik eerst bestek als direct aanraken te spannend is.
Waarom deze stap?
Veel afkeer komt voort uit de textuur van voedsel. Voelen helpt om daar controle over te krijgen zonder eetdruk.
Bekijk de video
Ik ruik
Doel
Vertrouwd raken met de geur zonder druk om te eten.
Wat doe je?
Laat het kind het voedsel voorzichtig ruiken. Dit kan met open of gesloten ogen, afhankelijk van wat prettig voelt.
Tips
- Laat het kind benoemen waar het eten naar ruikt: "Ruikt het zoet, zuur, kruidig?"
- Oefen dit eventueel eerst met vertrouwde geuren om succeservaringen op te bouwen.
- Speel een "raad de geur" spelletje met geblinddoekte ogen.
Waarom deze stap?
De geur is een belangrijk zintuiglijk onderdeel van eten. Door hier rustig aan te wennen, wordt de volgende stap (voelen/proeven) minder spannend.
Bekijk de video
Ik kijk
Doel
Wen raken aan het uiterlijk van het voedsel.
Wat doe je?
Het kind observeert het eten zonder dat het hoeft aan te raken of te proeven. Je kunt het eten op het bord of in een apart schaaltje leggen.
Tips
- Laat het kind het eten bekijken vanuit verschillende hoeken: "Wat zie je allemaal?" "Welke kleur heeft het?" "Ziet het eruit als iets anders wat je kent?"
- Maak er een spelelement van: geef het eten een naam of verzin er een verhaaltje bij.
- Begin met kleine hoeveelheden om overweldiging te voorkomen.
Waarom deze stap?
Veel kinderen met eetproblemen ervaren al spanning bij alleen het zien van onbekend voedsel. Deze stap helpt om die eerste stress te verlagen.
Bekijk de video
In dezelfde ruimte
Doel
In dezelfde ruimte ruimte zijn als het eten.
Wat doe je?
Het kind is in dezelfde ruimte als het eten. Het eten kan op tafel staan, of iemand anders eet het. Het kind hoeft er niets mee te doen.
Tips
- Begin met het eten op grotere afstand.
- Maak het gezellig, geen druk.
- Benoem het eten terloops: "Ik eet een appel."
Waarom deze stap?
De eerste stap is om gewend te raken aan de aanwezigheid van (onbekend) voedsel zonder enige vorm van interactie.
Bekijk de video
Afbeelding voor deze stap volgt nog.